Sụt cân trong ung thư

Sụt cân có thể là một trong các triệu chứng đầu tiên của  bệnh ung thư, và là một trong các đặc điểm của suy mòn do ung thư
Sụt cân-suy mòn gây nhiều tác động xấu đến điều trị ung thư, chất lượng sống, và cơ hội sống còn của bệnh nhân.

trieu-chung-ung-thu

Tỉ lệ bệnh nhân bị sụt cân trong ung thư

Có đến 80% bệnh nhân ung thư bị sụt cân vào một thời điểm nào đó trong quá trình bệnh. Sụt cân có thể khởi phát sớm và hầu như hiện diện ở các giai đoạn tiến triển hoặc giai đoạn cuối của bệnh ung thư.
Sụt cân thường gặp ở các ung thư phổi và đường tiêu hóa hơn so với ở các ung thư máu và một số ung thư khác (ung thư vú, ung thư tiền liệt tuyến…)

trieu-chung-ung-thu

Tác giả DeWys khảo sát tần suất và độ nặng của sụt cân ở 3.047 bệnh nhân với các loại ung thư khác nhau; hơn một nửa các bệnh nhân sụt cân, với 22% sụt 0-5% cân nặng so với 6 tháng trước, 17% sụt 5-10% và 15% sụt trên 10% cân nặng

ti-le-ung-thu

Những hậu quả

Đáp ứng với điều trị, chất lượng cuộc sống và thời gian sống còn của bệnh nhân đều bị ảnh hưởng xấu bởi sụt cân. Thực tế cho thấy, mức độ sụt cân chỉ có 5% cũng làm giảm đáng kể đáp ứng với các liệu pháp và rút ngắn thời gian sống. Ví dụ, với bệnh nhân nặng 70 kg thì chỉ cần sụt 3,5 kg là đã sụt tới 5% trọng lượng cơ thể.

ti-le-ung-thu

Thật đáng ngạc nhiên là, ít nhất 20% bệnh nhân ung thư tử vong vì chứng sụt cân liên quan đến ung thư chứ không phải vì chính khối u.

Sụt cân do ung thư cũng dẫn đến:

  • Tăng độc tính của các liệu pháp điều trị
  • Giảm đáp ứng với các điều trị
  • Tăng thời gian của các đợt nằm viện và tỉ lệ tái nhập viện
  • Tăng các biến chứng và các nhiễm trùng
  • Giảm chất lượng sống
  • Cảm giác suy sụp, mất tự chủ

Các nguyên nhân

Sụt cân trong ung thư không chỉ mang ý nghĩa là không muốn ăn. Trước đây, khi các cơ chế sinh l‎ý bệnh chưa được làm sáng tỏ, người ta thường tin rằng “nếu bệnh nhân ăn nhiều hơn một chút, sụt cân sẽ bị đảo ngược”. Ngày nay, chúng ta biết rằng cơ chế sụt cân trong ung thư không đơn giản như thế, và cung cấp năng lượng đơn thuần không khắc phục được triệu chứng này.

Trong ung thư, các yếu tố gây sụt cân có thể chia thành 2 nhóm: sụt cân do các nguyên nhân đi kèm với ung thư (cancer-associated causes of weight loss) và sụt cân do bản thân khối u gây nên (cancer-induced weight loss).

trieu-chung-ung-thu

Một trong những mục tiêu quan trọng của điều trị ung thư là hiểu và điều trị sụt cân do ung thư, thường được gọi là hội chứng suy mòn do ung thư (cancer cachexia).

Một giải thích đơn giản cho hội chứng suy mòn do ung thư là, do những thay đổi chuyển hóa, cơ thể đốt cháy calori nhanh hơn mức calori được thay thế. Những thay đổi chuyển hóa này gây ra bởi các yếu tố trung gian viêm và các yếu tố gây phân giải protein được sản sinh ra do hậu quả của ung thư. Chính vì sụt cân do ung thư là từ các thay đổi cơ bản trong quá trình chuyển hóa, nên nó không thể được đảo ngược đơn thuần bằng cách tăng cung cấp năng lượng.