Tìm hiểu về tiên lượng, tỉ lệ sống còn và khái niệm chữa khỏi

tien-luong-ung-thu

Tiên lượng trong ung thư là gì?

Một trong những câu hỏi mà nhiều người đặt ra khi lần đầu tiên được chẩn đoán mắc bệnh ung thư là liệu ung thư của họ có thể điều trị thành công hay không. Đây được gọi là một tiên lượng (prognosis). Tiên lượng cung cấp một ‎ý niệm về diễn tiến và kết cục có thể xảy ra của một bệnh – nghĩa là cơ hội mà một bệnh nhân sẽ hồi phục hay tái phát bệnh.

                                                                                               

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng của một người bệnh ung thư. Một số yếu tố quan trọng là:

  • Loại và vị trí ung thư
  • Giai đoạn ung thư (mức độ ung thư đã di căn hay lan rộng)
  • Độ mô học của nó (tế bào ung thư trông bất thường đến mức nào và có khả năng tăng trưởng và lan rộng nhanh cỡ nào)
  • Những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến tiên lượng bao gồm tuổi, tình trạng sức khỏe chung, và đáp ứng với điều trị.

Các bác sĩ không thể tiên đoán tương lai của bạn, nhưng họ có thể ước lượng dựa trên việc sử dụng các thống kê từ các nhóm bệnh nhân có tình trạng giống nhất với tình trạng của bạn.

Tỉ lệ sống còn của ung thư (cancer survival rate) là gì?

ti-le-song-con-cua-ung-thu

Tỉ lệ sống còn của ung thư là phần trăm số người với một loại và/hoặc một giai đoạn nhất định của ung thư còn sống sau một khoảng thời gian nhất định kể từ lúc chẩn đoán. Các thống kê ung thư thường dùng tỉ lệ sống còn 5 năm, nghĩa là phần trăm số người bị ung thư còn sống 5 năm sau chẩn đoán, không tính đến những người chết do những bệnh khác.

Các thống kê sống còn thường được tính cho từng giai đoạn ung thư nhất định vì chúng có thể thay đổi bởi giai đoạn bệnh.

Ví dụ: Tỉ lệ sống còn 5 năm đối với ung thư bàng quang giai đoạn sớm là 71%, điều đó có nghĩa là cứ mỗi 100 người mắc, có 71 người sẽ vẫn còn sống 5 năm sau chẩn đoán, 29 người chết trong vòng 5 năm. Tuy nhiên, nếu ung thư được chẩn đoán ở giai đoạn trễ hơn, tỉ lệ sống còn 5 năm là 5%.

Các thống kê sống còn cho tất cả các giai đoạn của một ung thư cộng lại được gọi là tỉ lệ tổng cộng, ví dụ như tỉ lệ sống còn 5 năm tổng cộng cho ung thư tiền liệt tuyến bất kể giai đoạn nào là 99%.

Các tỉ lệ sống còn 5 năm bao gồm tất cả những người còn sống 5 năm sau chẩn đoán ung thư, bao gồm cả những người đã lui bệnh (tạm thời hoặc vĩnh viễn không còn bệnh) hoặc vẫn còn đang điều trị:

  • Tỉ lệ sống còn không bệnh (disease-free survival rates) là phần trăm số người đạt được sự lui bệnh hoàn toàn (nghĩa là họ không còn có các dấu hiệu của ung thư trong cơ thể) sau khi hoàn tất việc điều trị
  • Tỉ lệ sống còn không tiến triển (progression-free survival rates) là phần trăm số người vẫn có ung thư, nhưng bệnh không tiến triển (không tăng trưởng u mới hay phát tán u trong hoặc sau điều trị).
ti-le-song-con-cua-ung-thu

Khái niệm chữa khỏi ("cure")

Trong y khoa, một bệnh được xem là đã được chữa khỏi khi nó được điều trị thành công và không tái diễn. Khái niệm "chữa khỏi" khó áp dụng đối với ung thư bởi vì các tế bào ung thư không được phát hiện đôi lúc vẫn còn lại trong cơ thể sau điều trị, khiến ung thư tái phát về sau. Nhiều ung thư được xem là đã được “chữa khỏi” khi không tìm thấy tế bào ung thư 5 năm sau chẩn đoán. Tuy nhiên, tái phát sau thời gian 5 năm vẫn có thể xảy ra.

Những điểm cần nhớ:

Bởi vì tỉ lệ sống còn là những ước lượng dựa trên các nhóm lớn bệnh nhân, chúng không thể dùng để dự đoán những điều sẽ thực sự xảy ra đối với một cá nhân cụ thể. Không có 2 bệnh nhân nào hoàn toàn giống nhau, và việc điều trị cũng như sự đáp ứng có thể khác nhau rất nhiều. Do đó bạn nên hỏi bác sĩ về các thống kê đối với tình trạng cụ thể của bạn.

Tìm kiếm thông tin về tiên lượng ung thư là một quyết định cá nhân. Biết nhiều hơn về ung thư có thể làm giảm cảm giác lo âu của bạn khi bạn phân tích các chọn lựa và bắt đầu việc điều trị, nhưng các thống kê sống còn cũng có thể gây nhầm lẫn và sợ hãi. Bạn có thể chọn cách không quan tâm đến các tỉ lệ này.

Tài liệu tham khảo:
Understanding prognosis and cancer statistics: Questions and answers. National Cancer Institute. http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/support/prognosis-stats. Accessed Feb. 28, 2012.
Understanding statistics used to guide prognosis and evaluate treatment. Cancer.Net. http://www.cancer.net/patient/All+About+Cancer/Newly+Diagnosed/Understanding+Survival+Statistics. Accessed Feb. 28, 2012.